Budowa lubelskiego klasztoru, czwartego budynku zakonu kapucynów w Polsce (tuż po Warszawie, Krakowie i Lwowie), miała miejsce w latach 1726-1733 z inicjatywy marszałka wielkiego litewskiego, księcia Pawła Karola Sanguszko i jego małżonki Marianny z Lubomirskich. Kwestią projektu budowli zajął się warszawski architekt – Karol Bay, który rozrysował kościół w stylu klasycyzującego baroku toskańskiego, nawiązującego wyglądem do pierwowzoru świątyni zakonu, znajdującej się we Włoszech, nie pomijając elementów klasztoru warszawskiego. Jedyna równica przejawia się w stylistyce Kaplicy Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny, która wykazuje cechy neogotyckie. Lubelski klasztor pierwotnie posiadał 9 ołtarzy, jednak po przemianach i wojnach, do dnia dzisiejszego przetrwało 7 z nich. Obrazy, które je ozdabiają są autorstwa holenderskiego malarza – Petera van Roya.
Działalność duszpasterską klasztor rozpoczął 16 sierpnia 1733 roku, kiedy z rąk biskupa Jana Feliksa Szaniawskiego odbyła się konsekracja świątyni. Spokojne lata służby Bogu i wierzącym przerwał rok 1750, w którym zmarł główny fundator kościoła. Na cześć jego pamięci stworzono oddzielną kaplicę z ołtarzem, gdzie później spoczęła część rodziny samego księcia Sanguszko. By okazać wdzięczność za postawienie kościoła, kapłani po śmierci marszałka codziennie odprawiali msze w jego intencji.
W kolejnych latach odbyło się kilka istotnych inicjatyw, m. in.: stawianie kaplicy pod wezwaniem Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny w latach 1857-1860, ufundowanej przez Jadwigę Bielską i Annę Jezierską. Następnie gwardian lubelskich kapucynów – ojciec Prokop Leszczyński wyszedł z zamiarem stworzenia rzeźby Matki Boskiej. Na przełomie wieków XVIII i XIX w klasztorze miało miejsce siedem kapituł prowincjonalnych biskupów. Dodatkowo przy kościele funkcjonowało studium filozoficzno-teologiczne zakonu.

Kościół OO. Kapucynów. Pocztówka z ok. 1909 roku,wykonana na podstawie najstarszego zdjęcia z 1874 roku, autorstwa Wandy Chicińskiej. Źródło: bc.wbp.lublin.pl
Kościół OO. Kapucynów. Pocztówka z ok. 1909 roku,wykonana na podstawie najstarszego zdjęcia z 1874 roku, autorstwa Wandy Chicińskiej. Źródło: bc.wbp.lublin.pl

Działalność duszpasterska została zawieszona w latach powstania styczniowego, kiedy przekształcono kościół na archiwum powstańcze. Zaś w roku 1864 po decyzji cara o kasacie klasztorów, zamknięto lubelską świątynie kapucynów, a zakonników wywieziono do Łomży. Powrót kapłanów do Lublina stał się możliwy dopiero 1 lipca 1919 roku, gdzie prężnie działali do kolejnego burzliwego okresu w historii Polski – II wojny światowej.
Dnia 25 stycznia 1940 roku hitlerowcy aresztowali zakonników, osadzając ich na Zamku Lubelskim, by następnie przekazać kapłanów do obozów: najpierw w Sachsenhausen, a potem w Dachau. Sam kościół służył wtedy armii niemieckiej. Po wojnie mieściło się tam ponownie studium filozoficzno-teologiczne, zaś część budynku została przejęta przez władze państwowe na internat szkolny i sklepy. Kapucyni w pełni odzyskali klasztor dopiero w roku 1987, gdzie od 2010 mieści się służba ponowicjatu.
Klasztor posiada wiele bezcennych zabytków sztuki. Jednym z nich jest obraz „Sen Leszka Czarnego”, którego autor pozostaje nieustalony. Dzieło nawiązuje do historii powstania miasta Lublina. Pierwotnie płótno przechowywane było w kolegiacie św. Michała na Starym Mieście, która nie dotrwała do dnia dzisiejszego. Kolejny cenny eksponat to poliptyk autorstwa Krzysztofa Kubiaka z roku 1999, przedstawiający Błogosławionych Męczenników kapucyńskich z okresu II wojny światowej: Fidelisa Chojnackiego, Symforiana Duckiego, Aniceta Koplińskiego, Henryka Krzysztofika i Floriana Stępniaka. Świątynia na Krakowskim Przedmieściu w Lublinie zawsze była miejscem szczególnego kultu tych światłych osób.

Przeczytaj także:  O wydarzeniach w Lublinie mówi Kronika klasztoru OO. Kapucynów lubelskich:

Bibliografia:
W. Hermanowicz, Monografia architektury kościoła oo. Kapucynów pw. św. Piotra i Pawła w Lublinie, „Roczniki Humanistyczne” 1970, t. 18, z. 5.
J. Kowalczyk, Architektura sakralna między Wisłą a Bugiem w okresie późnego baroku, [w:] Dzieje Lubelszczyzny, t. 6, Między wschodem a zachodem, cz. 3, Kultura artystyczna, pod red. T. Chrzanowskiego, Lublin 1992.
J. Żywicki, Architektura neogotycka na Lubelszczyźnie, Lublin 1998.

Podziel się
Jeżeli podobał się Tobie ten post, proszę

Postaw mi kawę na buycoffee.to

Pozwoli mi to nadal rozwijać ten portal.