Z historią dzisiejszego liceum im. Jana Hetmana Zamoyskiego, nierozerwalnie związane są dzieje szkoły im. Stanisława Staszica.

Po rewolucji 1905 roku powstała polska szkoła męska im. Staszica pod przewodnictwem Gracjana Chmielewskiego, która cieszyła się sporym zainteresowaniem wśród uczniów.

Więcej na ten temat można przeczytać po tym linkiem:

Otwarcie szkoły polskiej im. Staszica

Niestety z chwilą wybuchu pierwszej wojny światowej do placówki zgłosiło się mało wychowanków, a personel pedagogiczny był zdekompletowany przez mobilizację do armii. Dyrektor Chmielewski nie widział możliwości wznowienia pracy szkoły w roku 1914 i pozostawał poza Lublinem w swojej miejscowości pod Nałęczowem. Jednakże garstka nauczycieli z ks. Kazimierzem Gostyńskim na czele postanowiło uruchomić placówkę, biorąc na siebie cały ciężar pracy.

Ks. Gostyński objął sprawy ogólne, Rene Brun zajął się sprawami wychowawczymi, Z. Rummel prowadził sprawy finansowe. Nauki odbywały się przy Namiestnikowskiej 34 (Narutowicza) w gmachu ówczesnego żeńskiego gimnazjum W. Kunickiego. W ciągu roku powiększyła się ilość uczniów, a szkoła poprawiła swoje wyniki finansowe. Chmielewski zauważając korzyści płynące ze współpracy z nauczycielami, zaaprobował i podtrzymywał ten stan rzeczy. Ale półrocze uwydatniło różnice zdań, do czego jeszcze dołożyły się zatargi o podłożu materialnym.

W 1915 roku, latem Austriacy wkroczyli do Lublina. Pojawiła się nowa sytuacja dla rozwoju oświaty. To wtedy dyrektor Chmielewski zrezygnował z usług wspomnianych wcześniej 3 nauczycieli. Oni zaś, zapewne nie rozpaczając postanowili podjąć pracę w nowej szkole.

Tak powstało Zrzeszenie Nauczycieli z ks. Gostyńskim na czele, które powołało do życia gimnazjum realne im. Hetmana Jana Zamojskiego. Zapewne ciekawi Was jak szkoła znalazła się na Ogrodowej 10. Otóż po utworzeniu gimnazjum były problemy ze znalezieniem odpowiedniego miejsca. W tamtym czasie przy ulicy Ogrodowej 10 mieściła się prywatna rosyjska szkoła handlowa. Po ustąpieniu Rosjan i wkroczeniu Austriaków gmach ten został opustoszony.

Przedstawiciel właściciela, nauczyciel szkoły handlowej S. Dylewski zaproponował, aby cały budynek wraz z wyposażeniem oddać w ręce organizatorów nowego gimnazjum im. Zamojskiego w obawie przed zajęciem go przez wojska. Początkowo spisano umowę dzierżawną na 3 lata.

W roku szkolnym 1915 / 1916 utworzono 7 klas gimnazjalnych. Do szkoły napłynęło wielu uczniów z byłych gimnazjów rosyjskich. Dwa lata później pierwszych 8 absolwentów zdało maturę. I tak zaczęła się historia Zamoya, która trwa do dnia dzisiejszego.

Źródło:

50 lat Gimnazjum i Liceum im. Jana Zamoyskiego w Lublinie 1915 – 1965, pod red. Bolesław Zimmer, Lublin 1965.

 

 

historyk, miłośnik historii Lublina. web-developer