Ferma na Wrotkowie zalążkiem Szkoły Ogrodniczej

Społeczeństwo miejscowe, wyczuwając konieczność oparcia postępu rolnictwa tak bogatej dzielnicy Polski jak Lubelszczyzna na podstawach nauki, od zarania samodzielności naszej szukało wyjścia z tego stanu przez utworzenie uczelni rolniczej w Lublinie.

Początkowo wysuwany był projekt otwarcia Wydziału Rolniczego przy Uniwersytecie Lubelskim. Kiedy jednak zamiar ten spełzł na niczym, uwaga społeczeństwa skierowana została na wysiłki Lubelskiego Towarzystwa Ogrodniczego, które w latach 1923–1924 projektowało utworzenie Szkoły Ogrodniczej.

W roku 1924 Lubelskie Towarzystwo Ogrodnicze powzięło ostatecznie myśl stworzenia średniej Szkoły Ogrodniczej w Lublinie. Ówczesny Sejmik Lubelski, mając do dyspozycji swoją fermę na Wrotkowie – wyznaczoną w myśl ustawy o szkołach przez Ministerstwo Rolnictwa na założenie szkoły – nie chcąc rozpraszać sił społecznych, poparł akcję Towarzystwa, przekazując mu fermę na cele Szkoły Ogrodniczej.

Ferma ta, odległa od Lublina o 3 kilometry, stanowiła bardzo dobry obiekt o powierzchni 60 mórg. Była jednak wydzielona z ogólnej masy majątku Zemborzyce i przekazana przez Sejmik w stanie dziewiczym, wynikłym z dziesięcioletniego okresu wojennego. Lubelskie Towarzystwo Ogrodnicze, mając na celu stworzenie szkoły o odmiennym niż dotychczas typie – o praktykach grupowych odbywanych w większych obiektach gospodarczych, a nie na własnym gospodarstwie szkolnym – od razu przeznaczyło fermę Wrotków do użytkowania na późniejszym etapie rozwoju szkoły.

Planowano stworzenie na tym terenie pokazowego (demonstracyjnego) ośrodka zarówno dla Szkoły Ogrodniczej, jak i dla 42 szkół Lubelszczyzny, które potrzebowały roślin do nauki botaniki i przyrody, rekompensując tym brak ogrodu botanicznego. Ferma ta miała też służyć jako teren tworzenia wzorców – modeli małych ogródków włościańskich i robotniczych, które miały uczyć ludność, jak z najmniejszych parcel czerpać zarówno korzyści materialne, jak i estetyczne.

Na terenie tym planowano również produkcję nasion dzikich drzew owocowych, opartą na własnych matecznikach, co miało stanowić zdrową podstawę pod uprawę drzew owocowych w regionie.

Mając to wszystko na względzie, Lubelskie Towarzystwo Ogrodnicze przez pierwsze cztery lata istnienia szkoły, pochłonięte całkowicie jej organizacją i umacnianiem, odsunęło na dalszy plan inne działania konieczne dla dalszego rozwoju nauki ogrodniczej. W tym czasie ferma Wrotków funkcjonowała jako zagospodarowujący się obiekt rolniczy, wymagający pracy od podstaw.

Towarzystwo wybudowało tam dom mieszkalny z czterema pokojami, oborę, stajnię, mieszkanie dla fornala, wykopało studnię oraz zadbało o nawożenie i podniesienie kultury rolnej całkowicie wyjałowionych w czasie wojny pól.

Obecnie, po pomyślnym zakończeniu etapu organizacyjnego, Lubelskie Towarzystwo Ogrodnicze może rozpocząć planowe, systematyczne prace zmierzające do przekształcenia Wrotkowa w ośrodek myśli ogrodniczej, tworząc jednocześnie warsztat ćwiczeń ręcznych dla uczniów – swoiste przedszkole przed grupowymi praktykami w innych gospodarstwach.

Jedyną przeszkodą pozostawała jeszcze istniejąca klauzula dwuletniego wypowiedzenia dzierżawy Wrotkowa, wprowadzona przez Sejmik Lubelski w roku 1925. Towarzystwo miało jednak nadzieję, że klauzula ta zostanie usunięta, a wtedy – przy wspólnym wysiłku wszystkich miejscowych środowisk, doceniających wagę tego przedsięwzięcia – ferma Wrotków stanie na należnej wysokości i spełni swoje przeznaczenie. Tak się jednak nie stało.

Źródło:

Sprawozdanie za Rok … – Trzyletnia Średnia Szkoła Ogrodnicza (Lublin), 1926/1928