Na krańcach Krakowskiego Przedmieścia, w kierunku ulicy Cmentarnej, znajdował się rozległy zakład rzeźbiarsko-kamieniarski Jarosława Nowaka – jedna z najpoważniejszych fabryk tej branży w Królestwie Polskim. Z pozoru była to niepozorna posesja z napisem „Jarosław Nowak”, w rzeczywistości jednak kryła się tam nowoczesna i prężnie działająca firma, której produkty zdobiły budowle w całym kraju.
Fabryka powstała w roku 1883, a od 1910 roku działała już w nowej formie – z szeroko zakrojoną produkcją rzeźbiarsko-kamieniarską. Specjalizowała się w wykonywaniu wszelkich elementów budowlanych z marmuru, granitu i piaskowca, a także w monumentalnych rzeźbach i detalach architektonicznych.
Nowoczesność zakładu polegała nie tylko na bogatym wyposażeniu w maszyny, ale i na organizacji pracy. Zatrudniano liczne grono wykwalifikowanych robotników – na wspólnej fotografii z 1912 roku widać imponującą grupę pracowników fabryki. Firma dbała o swoich ludzi, zapewniając im nie tylko zatrudnienie, lecz także możliwość zdobywania nowych umiejętności.
Jarosław Nowak sprowadzał maszyny z Czech i z Niemiec, dzięki czemu zakład uchodził za wzorowo wyposażony. W halach fabrycznych słychać było rytm szlifierek i pił napędzanych silnikami o mocy 25 koni mechanicznych. Ta energia pozwalała utrzymać produkcję na szeroką skalę i realizować zamówienia zarówno krajowe, jak i eksportowe.
Wśród realizacji fabryki znajdowały się liczne pomniki i detale architektoniczne. Wspomniano m.in. prace dla kościołów, pałaców, a także gmachów publicznych. W Warszawie firma uczestniczyła w budowie domu Adama Krasińskiego przy Mazowieckiej i monumentalnego gmachu przy ulicy Marszałkowskiej. Wyroby trafiały również na eksport – do Petersburga i na Kaukaz.
Zakład Nowaka wyróżniał się także skalą. Rozległy kompleks widoczny z lotu ptaka świadczył o pozycji firmy wśród największych przedsiębiorstw przemysłowych Lublina.
„Firma Jarosław Nowak jest pierwszą lubelską fabryką tego rodzaju” – podkreślał Tygodnik Ilustrowany w 1912 roku. Jej rozwój miał znaczenie nie tylko lokalne, ale i ogólnokrajowe, podnosząc prestiż miasta jako ośrodka przemysłowego.
Źródło: „Tygodnik Ilustrowany”, nr 14, 6 kwietnia 1912 r.
Dodaj komentarz