W latach trzydziestych XX wieku polska archeologia przeżywała okres dynamicznego rozwoju. Obok szeroko komentowanych badań w Biskupinie czy na zamkach w Grodnie i Dawidgródku, również Lublin stał się miejscem istotnych prac archeologicznych. Latem 1937 roku rozpoczęto systematyczne wykopaliska na wzgórzu przy ulicy Grodzkiej, gdzie przez stulecia wznosił się kościół farny pod wezwaniem św. Michała.
Historia świątyni
Według przekazów, budowę kościoła rozpoczęto w 1282 roku z fundacji księcia Leszka Czarnego. Władca miał uczcić w ten sposób zwycięstwo nad Jaćwingami oraz senne widzenie, które towarzyszyło mu przed decydującą bitwą. Świątynia zajmowała strategiczne miejsce – włączona była w system obwarowań miejskich, stojąc na wysokim wale obronnym. Dzięki temu stanowiła nie tylko centrum życia religijnego, ale i element fortyfikacyjny jednego z ważniejszych ośrodków obronnych Polski późnego średniowiecza.
Przez wieki kościół św. Michała pełnił funkcję fary lubelskiej. Z biegiem czasu uległ jednak ruinie i w 1858 roku został ostatecznie rozebrany.
Prace archeologiczne w 1937 roku
Badania prowadzone z inicjatywy Magistratu Lublina i finansowane z Funduszu Pracy rozpoczęły się 16 lipca 1937 roku. Ich kierownikiem był Jan Korwin Krasiński, a nadzór techniczny sprawowali inżynierowie Zamorowski i Banaszewski.
Prace objęły teren o powierzchni około 30 × 40 metrów, bezpośrednio przy dawnych wałach obronnych. W krótkim czasie odsłonięto fundamenty pierwotnej budowli oraz późniejszych przybudówek bocznych. Odkryto także liczne groby zlokalizowane tuż pod posadzką świątyni.
Znaleziska obejmowały przede wszystkim szczątki kostne oraz monety datowane od 1508 do 1840 roku. Jak wskazywali badacze, były to pochówki kleru i zamożniejszych rodzin mieszczańskich z Lublina. Dotychczasowe wykopy sięgały jedynie 1–1,5 metra w głąb, a więc zaledwie do pierwszej kondygnacji. Przewidywano, że kolejne warstwy kryją starsze, średniowieczne grobowce rycerskie, które mogłyby dostarczyć znacznie cenniejszych znalezisk.
Znaczenie badań
W ocenie Konstanty Starykoń-Grodeckiego, autora relacji opublikowanej w 1937 roku w piśmie Broń i Barwa, odkrycia te miały ogromne znaczenie nie tylko dla poznania dziejów Lublina, lecz także dla historii polskich fortyfikacji i architektury sakralnej. Badacz podkreślał, że relikty kościoła św. Michała należy traktować jako część dawnego systemu obronnego miasta, co nadaje im szczególną rangę.
Oczekiwano również, że znaleziska wzbogacą zbiory Muzeum Lubelskiego, które właśnie przygotowywało nową siedzibę. W szczególności liczono na eksponaty związane z uzbrojeniem i wyposażeniem rycerskim, których konserwacja w tamtym okresie pozostawiała wiele do życzenia.
Artykuł z 1937 roku dokumentuje więc pierwszy poważny etap badań archeologicznych na miejscu kościoła św. Michała – świątyni, która przez blisko sześć stuleci dominowała nad lubelskim wzgórzem i była świadkiem kluczowych wydarzeń w dziejach miasta.
Źródło:
Dodaj komentarz