W Instytucie Pamięci Narodowej w Lublinie odbędzie się ogólnopolska konferencja naukowa poświęcona jednemu z najbardziej dramatycznych doświadczeń w historii Polaków. Wydarzenie zatytułowane „Dzieci, starcy – słabi (?). Zesłańcy i deportowani. Portret źródłowy i literacki (XIX–XX w.)” zaplanowano na 5–6 maja 2026 roku.
Organizatorami spotkania są Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II oraz Uniwersytet Warszawski, we współpracy z Sekcją Badań nad Historią Syberii Komitetu Nauk Historycznych PAN.
Tematem los „najsłabszych” zesłańców
Konferencja skupi się na losach dzieci i osób starszych – grup szczególnie dotkniętych represjami w czasie zesłań i deportacji na Wschód. Organizatorzy podkreślają, że choć temat Syberii i zesłań jest obecny w historiografii, to doświadczenia „najsłabszych” często pozostają na marginesie badań.
Zesłania, szczególnie w XIX wieku, obejmowały nie tylko uczestników powstań czy działaczy niepodległościowych, ale całe rodziny – w tym kobiety, dzieci i osoby starsze. W XX wieku dramat ten pogłębiły represje sowieckie, które objęły setki tysięcy obywateli II Rzeczypospolitej. Syberia, Kazachstan czy Ural stały się miejscami przymusowej pracy, rozbicia więzi rodzinnych i walki o przetrwanie.
Kontynuacja badań nad doświadczeniem Syberii
Konferencja wpisuje się w cykl spotkań naukowych organizowanych od 2013 roku, których celem jest reinterpretacja utrwalonych wyobrażeń o Syberii. Dotychczasowe edycje dotyczyły między innymi mitu „Syberii infernalnej”, przestrzeni intymnych zesłańców czy zagadnienia sacrum w doświadczeniu zesłania.
Tegoroczna odsłona rozszerza perspektywę badawczą, koncentrując się na analizie źródeł historycznych i literackich, które ukazują życie dzieci i osób starszych w warunkach przymusowej deportacji.
Zakres tematyczny i organizacja
Wśród proponowanych tematów znalazły się między innymi:
– relacje pamiętnikarskie i źródłowe dotyczące dzieci i osób starszych na zesłaniu,
– funkcjonowanie „najsłabszych” w systemie totalitarnym Związku Sowieckiego,
– mechanizmy represji oraz ich uwarunkowania polityczne i prawne,
– obrazy zesłańców w literaturze i sztuce,
– język świadectw opisujących cierpienie, chorobę i starość,
– współczesne interpretacje i pamięć o zesłańcach.
Konferencja ma charakter interdyscyplinarny i skierowana jest do badaczy zajmujących się historią, literaturoznawstwem oraz historią sztuki. Obrady będą prowadzone w języku polskim, a wystąpienia referentów zaplanowano w 15-minutowych blokach.
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Organizatorzy zapewniają uczestnikom wyżywienie oraz publikację materiałów pokonferencyjnych w „Przeglądzie Humanistycznym”.
Spotkanie odbędzie się w siedzibie lubelskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej przy ulicy Wodopojnej 2.
Szczegółowy program znajduje się poniżej:
Dodaj komentarz