15 października 1917 roku miał miejsce najdonioślejszy i najwspanialszy obchód w mieście naszym. W tym  dniu minęło 100 lat odkąd wspaniały mąż polskiej ziemi – Tadeusz Kościuszko – odszedł do wieczności.Specjalnie na ten cel powołano w Lublinie Komitet obchodów. 15 października miasto wraz z całą Polską przybrał się odświętnie. Praca ustała. Dzielnice zostały udekorowane sztandarami i emblematami narodowymi. We wszystkich świątyniach odprawiono uroczyste nabożeństwa. Główna Msza Św. celebrowana była w Katedrze przez administratora diecezji ks. kanonika Kwieka. Podniosłe kazanie do tłumnie zgromadzonych wiernych i delegacji wszystkich społecznych instytucji wypowiedział ks. profesor Krasuski, a do zgromadzonych przed świątynią przemówił jeden z OO. Jezuitów.Po nabożeństwie z przed Katedry ruszył przez ulice miasta wspaniały, dziesiątki tysięcy osób liczący pochód narodowy. W różnych punktach miasta przemawiali: włościanin Supryn z Dysa, prezydent Bajkowski przy ulicy Kościuszki (została ona przemianowana właśnie w 1917 roku z ulicy Gubernatorskiej), tamże włościanin Górny oraz p. Sekutowicz przy odsłonięciu pamiątkowej tablicy kościuszkowskiej w ścianie gmachu Muzeum Lubelskiego. Po południu w pięknie przystrojonej sali Rady Miejskiej odbyła się uroczysta akademia, na której przemawiali p. prezydent Bajkowski, prof. Świerczewski i prof. Mączewski.

Uroczystości 15 października zakończyło przedstawienie w Teatrze Wielkim. O godzinie 8 po południu miał miejsce wieczór galowy, na którym przemówienie wygłosił prof. Kippa ze Lwowa. Wcześniej odegrano tam też przedstawienie pod kierunkiem p. Anczyca „Kościuszko pod Racławicami”.

Poza tym odbył się szereg okolicznościowych, kościuszkowskich uroczystości w szkołach (m in. w szkole im. Staszica i hetmana Zamojskiego) i instytucjach społecznych.  W sali kinoteatru „Louvre” mieszczącym się przy ul. Krakowskie Przedmieście 48 odegrano specjalnie napisaną przez autorów warszawskich sztukę pt. „Obchód kościuszkowski”. Pisma lubelskie takie jak np. Ziemia Lubelska (zobacz) wydały w dniu 15 października specjalne numery kościuszkowskie.

kosciuszko

 

W tydzień po obchodzie w sali Szkoły Handlowej Męskiej została otwarta Wystawa Kościuszkowska, która zgromadziła dużo ciekawych pamiątek, odnoszących się do Naczelnika i jego epoki. Z przedstawień i znaczka podczas obchodu kościuszkowskiego zebrano 10300 koron, które nazwano Funduszem kościuszkowskim.

Bibliografia:

Kalendarz Lubelski na rok zwyczajny 1919, Lublin 1919, [http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/docmetadata?id=4021&from=&dirids=1&ver_id=&lp=1&QI= – dostęp październik 2014]

„Ziemia Lubelska”, 1917 nr 516, [http://polona.pl/item/17533924/2/ – dostęp październik 2014]

Tomasz Brzuszkiewicz

historyk, miłośnik historii Lublina. web-developer