Wyrażenia owe zostały zebrane i opisane głównie z artykułu pt. „Przyczynki do nowego słownika języka polskiego”autorstwa Rafała Lubicza, znajdującego się w „Pracach Filologicznych” T. IV, z. 1. z 1892 roku. Praca ta zawierała zbiór prowincjonalizmów z Kujaw, Kaliskiego, Kieleckiego, Lubelskiego, Podlasia i Łomżyńskiego.  Wypisano słowa odnoszące się jedynie do gwary miejskiej (grodzkiej) i ówczesnych przedmieść, które dziś są dzielnicami Lublina.

A

  • Agwent

    oznaczało adwent i było charakterystyczne dla Lublina;

B

  • Bachmeta

    człowiek niezgrabny, rzecz niezgrabna (Lublin);

  • Baśka

    tym wyrażeniem w Lublinie określano więzienie, kryminał; ponadto powiadano „Wojuj, wojuj, chcesz iść do baśki”; prawdopodobnie tym osobliwym imieniem określano basztę na Zamku Lubelskim;

  • Bełtak

    drążek do mącenia wody podczas łowienia ryb sakiem (Ponikwoda);

  • Bierny

    mogący wiele objąć, np. „bierna łyżka” (Głusk);

  • Brejdaczka

    siostra

  • Brejdak

    brat

  • Brejtuga

    gęste błoto (Głusk);

  • Brykała

    chleb razowy (Lublin);

  • Buić się

    wzrastać bujnie do góry, stąd wybujały; Na Ponikwodzie śpiewano na weselach:

    „Oj wino, wino zielonusieńkie * Do góry jej się buiło”

  • Busztyn

    bursztyn; Na Ponikwodzie powiadano:

    „Trza jej dać na bursztyny, * Żeby miała ładne syny.”;

C

  • Chałupisko

    miejsce, gdzie stała chałupa; W Głusku mówiono: „stare chałupisko”;

  • Chylo

    ile (Głusk);

  • Ciuma

    dżuma; „A bodaj cie ciuma wziena” (Ponikwoda);

  • Cubrzyna

    czupryna; „U mojego Wojciecha cubrzyna jak strzecha.” (Ponikwoda);

  • Cyntwar

    cytwar (Lublin);

Ć

  • Ćwirnota

    nic dobrego, ladaco (Zemborzyce);

D

  • Druchnica

    druchna (Rury);

  • Drugira

    drugi raz (Głusk), por. tera, zara;

  • Drumla

    pogardliwe przezwisko; „O ty drumlo” (Ponikwoda);

  • Duszany

    z duszą; „Żelazko duszane” (Lublin);

  • Dygować

    dźwigać, dugować (Jakubowice);

  • Dziad

    prawiący przemowę, orację w obrzędzie weselnym (Abramowice);

  • Dzierzawa

    dzierżawa (Lublin);

  • Dziwem, dziwować się

    bardzo się dziwić; „Myśmy się dziwem, dziwowali.” (Lublin);

  • Dóma

    w dóma, w domu; na Ponikwodzie powiadano: „Ni w polu roboty, ni w duma”;

  • Dómość

    domostwo (?); „Móm ci ja gości,* Pełne dómości, * bede ich przyjmowała.” (Ponikwoda);

F

  • Feteć

    gałgan, szmata, ścierka; „Widać ci feteć” (Lublin);

G

H

  • Hapa

    gapa, gamoń (Lublin);

  • Hawtu

    tutaj (Jakubowice);

  • Hańtu

    tam (Lublin);

J

  • Jaducha

    kaszel, duszność (Lublin);

  • Jadwienta (od Jadwent)

    adwent w liczbie mnogiej; „to było jeszcze w jadwienta” (Abramowice);

  • Jakoratnie

    akurat, akuratnie (Lublin);

  • Jarchać się

    kłócić się, drzeć się z kimś (Abramowice); jargać się, jargolec se;

  • Jarmolicha

    pogardliwe przezwisko starych kobiet (Lublin);

  • Jaz

    aż (Lublin, Ponikwoda);

  • Jedłośnie

    „Kowaj ze zuzulu, kowaj ze jedłośnie, * Zapłać ze Marysiu za wionek załośnie” – z pieśni (Ponikwoda);

  • Juze

    już; „Juze stamtąd nie obacy, nawet swojej maty” – pieśń wojacka (Ponikwoda);

  • Jąkajła

    jąkała (Lublin);

K

  • Kaliciarz

    osoba, która nosi kalitę – torbę skórzaną (Lublin);

  • Kalita, kalitka

    torba skórzana (Lublin);

  • Kiele

    koło; „Okręcił mu sie kiele syi” (Ponikwoda);

  • Kloryk

    kleryk (Głusk);

  • Koczmołuch, kocmołuch

    piecuch, brudas (Lublin);

  • Kompanować

    być z kimś w kompanii, kolegować się (Głusk);

  • Korcować

    dawać korzec zboża; „Nasz panieńko się raduje, * Bo mu każda kupeczka korcuje.” (Bronowice);

  • Korowal

    korowaj (rodzaj kołacza z pieczywa pszennego lub żytniego – przyp red.) (Ponikwoda);

  • Korycizna

    parów (Ponikwoda);

  • Kować

    kukać; „Na tej jedlinie zuzula kowała”; „Kowaj ze zuzulu kowaj ze” (Ponikwoda);

  • Koziołek

    podstawka do noży, widelców i łyżek (Lublin);

  • Kołatawka

    klekotka używana w kościele, ale także narzędzie przywiązywane szkodnym bydlętom (Głusk);

  • Kołpakowata capka

    czapka barankowa wysoka (Abramowice);

  • Krolówna

    królewna (Ponikwoda, Lublin);

  • Krzacyna

    zbiorowo: krzaki (Głusk);

  • Krześląg

    szeslong (Lublin);

  • Kusztyga

    kulawy (Lublin);

  • Kutryca

    przekleństwo na stare kobiety; „U ty stara kutryco” (Jakubowice);

  • Kwak

    kaczor (Jakubowice);

  • Kędzierzowaty

    „Nie chciała Marysia talara bitego, * Wolała Jasieńka kędzierzowatego” (Ponikwoda);

L

  • Lachmus

    farba niebieska, którą miesza się z wapnem (Lublin);

  • Lady

    (kto) lada, byle; „Swego wianeceńka, lady komu nie dom.”; „Ty, Jasiu, kurzyne, * Ja lady mięsine (Będziewa jedli)”; (Ponikwoda);

  • Lagrowy ulepek

    ulepek ślazowy (Lublin);

  • Latoróstek

    latorośl; „Juz ci moi jabłonecce rok miniów, * A juz ji sie latoróstek rozwinón”, pieśń weselna (Ponikwoda);

  • Lemięcha

    pogardliwie człowiek niezdarny (Lublin);

M

  • Malisa

    Melissa (Ponikwoda);

  • Maty

    matka; „Juze stamtąd nie obacy, * Nawet swojej maty”; pieśń wojacka (Ponikwoda);

  • Małocha

    przezwisko nadawane wałkującym, tj. nie wymawiającym głoski ł; wałkonie (Abramowice);

  • Maść od owocu

    szara maść, (Lublin);

  • Meus

    Emaus: „w poniedziałek wielkanocny chodzą na meus” (Lublin);

  • Miesce

    miejsce (Jakubowice);

  • Mieszcki

    miejski (Głusk);

  • Miętusowe sadło

    tran (Lublin);

  • Modlitew

    modlitwa (Abramowice);

  • Morkotać, Mórkotać

    szemrać, (Lublin);

  • Mętra

    gieometra, geometra (Abramowice);

N

  • Na litery stawiać

    trzymać na loterii (Głusk);

  • Na opaszki nosić odzież

    nosić nie na rękawy, lecz okrywając się tylko (Lublin)

  • Naduciekać

    w połączeniu z uciekać: „Żebym uciekała i naduciekała”, pieśń (Ponikwoda);

  • Najść

    znaleźć; „Posed za nim braciseńko, * nie nased, ej nie nased” pieść weselna (Ponikwoda);

  • Namurszony

    zachmurzony: „chodzi namurszony”, (Lublin);

  • Nawisny

    (nawistny) przyjazny (Lublin);

  • Niedziołeńka

    niedziela; „Przyjdzie niedziołeńka, to się wytańcuje”; (Ponikwoda);

  • Niepeć

    nie można: „jak jedno wziąść, to drugiego niepeć; (Lublin);

  • Nietopyrz

    nietoperz: „Naści Jasiu niedopyrzu” (Ponikwoda);

  • Nieużyczny człowiek

    nieużyty (Lublin);

  • Niewierniczka

    niewierna: „Wy druchniczki, niewierniczki, * Nie wiernie mi służycie”, pieśń (Bronowice);

Z

  • Zaleciane

    nieświeże – (oś.Piastowskie – Rury – p. Anna Słabczyńska)

  • Złachać się

    zmęczyć się / np. szybkim chodzeniem – (os. Piastowskie – Rury – p. Anna Słabczyńska)