Fabryka Braci Rylskich „Eternit” powstała na podlubelskich wówczas Tatarach w sierpniu 1913 roku. Obok cementowni Firley stanowiła główną oś w zakresie ówczesnego budownictwa.

Fabryka „Eternit” zajmowała się produkcją łupków azbestowo-cementowych do pokryć dachowych. Już sam jej wygląd zewnętrzny wyróżniał ją wśród innych fabryk. Zamiast czerwonych, okopconych murów, ciężkich budynków i czarnych kominów, mogliśmy widzieć przed sobą estetyczną budowlę, pełną ładnie ugrupowanych przybudówek z mansardowymi dachami. Jest to dzieło znanego architekta Jana Witkiewicza z Nałęczowa i nosi na sobie wybitne piętno jego oryginalnego talentu, ujawnionego w tylu pięknych willach, dworach, szkołach i pałacach przezeń wybudowanych.

Kim byli bracia Rylscy? Byli to polscy przedsiębiorcy z Baku, obywatele ziemscy, którzy dorobiwszy się fortuny na obczyźnie, stopniowo i systematycznie przenosili swoje kapitały do kraju i inwestowali je w ziemię i fabryki. Ta była już ich trzecią. Pierwszą założyli w Baku, a drugą w Rostowie nad Donem. Lubelska fabryka wyrabiała materiały, które służyły głównie do pokryć dachowych. Materiał, chociaż dziś wiadomo, że jest szkodliwy dla zdrowia, był lekki, ogniotrwały, odporny na mróz i estetyczny. Zalazł więc zastosowanie na całym świecie.

Fabryka była poruszana silnikiem ropowym systemu Diesela o mocy 150 koni mechanicznych. W 1914 roku zatrudniała około 100 robotników. Na czele fabryki stał wówczas inż. Edmund Scheur, który specjalnie badał tę dziedzinę produkcji w Rosji i zagranicą; pod jego też kierunkiem budowano fabrykę, ustawiano maszyny itd.
Wiosną 1914 roku fabryka miała być już rozbudowywana. Budynek fabryczny był tak zbudowany, iż umożliwiał poczwórne rozszerzenie produkcji. W ten sposób Lublin zyskał jeszcze jedną pożyteczną gałąź przemysłu, która ma wszelkie dane dalszego, szybkiego rozwoju.

Źródło:

Codzienny Kurier Lubelski, 1914 nr 34, [https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/38130/edition/37442/content – dostęp czerwiec 2021]

Podziel się
Przeczytaj także:  Boże Ciało pod okupacją austriacką

Tomasz Brzuszkiewicz

historyk, miłośnik historii Lublina. web-developer